Pierwszy rok studiów – jak się uczyć

Pierwszy miesiąc na studiach zaskakuje mniej programem, a bardziej tym, co z niego znika w porównaniu z liceum: codzienna kontrola. Nikt nie sprawdza zadania domowego na następnej lekcji, a ocena z przedmiotu przychodzi dopiero po kilkunastu tygodniach, w sesji.

Czym różni się nauka na studiach od liceum?

W liceum informacja zwrotna przychodzi szybko – kartkówka, pytanie na lekcji, ocena za tydzień. Na studiach większość przedmiotów daje jeden sygnał zwrotny na cały semestr: wynik egzaminu w sesji. Brak bieżącej kontroli nie znaczy, że materiału jest mniej – znaczy, że nikt inny nie przypomni o zaległościach, zanim zrobią się duże.

Drugą różnicą jest ilość materiału do samodzielnego przerobienia. Wykład często wprowadza temat, a resztę – przykłady, ćwiczenia, szerszy kontekst – trzeba przerobić samodzielnie z materiałów wskazanych przez prowadzącego.

Dlaczego warto zbudować system od pierwszego tygodnia?

System zbudowany na spokojnie, zanim pojawi się presja terminów, kosztuje mniej niż ten sam system budowany w pośpiechu tuż przed sesją. Nawyk nauki łatwiej wprowadzić, kiedy nic jeszcze nie płonie, niż w momencie, w którym zaległości już się piętrzą – więcej o samym budowaniu nawyku piszemy w artykule jak wyrobić nawyk nauki.

Co zaplanować od razu?

Stały plan zajęć, wpisany raz na cały semestr, a nie odtwarzany z pamięci każdego tygodnia. Na tej podstawie dopiero da się zaplanować, kiedy zostaje czas wolny na naukę własną – zasady budowania takiego planu tygodnia opisujemy w artykule o organizacji tygodnia nauki.

Konkretne bloki na naukę własną, przypisane do dnia i godziny, nie ogólne postanowienie „będę się uczyć w wolnym czasie”. Metodę takiego rozkładania dnia opisuje artykuł o time blockingu w nauce.

Jak podejść do wykładów i ćwiczeń?

Notatka z wykładu nie musi – i nie powinna – być próbą zapisania każdego zdania. Lepiej zapisywać pojęcia i przykłady własnymi słowami, zostawiając miejsce na pytania, które pojawią się przy powtórce. Pełne zasady robienia takich notatek, razem z konkretną metodą podziału strony, opisujemy w artykule jak robić notatki.

Ile zajęć i aktywności dodatkowych da się pogodzić z nauką?

Koła naukowe, samorząd, praca dorywcza czy sport akademicki są częścią pierwszego roku tak samo jak zajęcia, a rezygnacja z nich wszystkich na rzecz samej nauki rzadko wychodzi na dobre. Problem pojawia się, gdy żadna z tych aktywności nie ma swojego stałego miejsca w planie tygodnia i wszystkie konkurują o ten sam, niezaplanowany wolny czas co nauka własna. Wpisanie ich do planu tygodnia na równi z zajęciami – nie jako coś, co „zmieści się, jeśli zostanie czas” – zapobiega sytuacji, w której pod koniec semestru okazuje się, że nie zostało go na żadną z tych rzeczy.

Jak nie zostawiać wszystkiego na sesję?

Krótki, cotygodniowy przegląd materiału z każdego przedmiotu – piętnaście, dwadzieścia minut – zapobiega sytuacji, w której trzy miesiące materiału trzeba przypomnieć sobie naraz w ostatnim tygodniu przed egzaminem. Ten sam mechanizm, powtórki rozłożone w rosnących odstępach zamiast jednorazowego czytania tuż przed sprawdzianem, opisujemy szerzej w artykule o powtórkach rozłożonych w czasie.

Obecność na wykładzie daje poczucie znajomości materiału, bo tekst i przykłady są w danym momencie świeże. To poczucie mówi niewiele o tym, co zostanie w pamięci kilkanaście tygodni później, w sesji – weryfikuje to dopiero próba samodzielnego przypomnienia sobie materiału bez podglądania.

Czego nie robić na pierwszym roku?

Zakładania, że wykład wystarczy – bez samodzielnego przerobienia materiału po zajęciach wiedza z wykładu zaciera się tak samo jak każda inna, niepowtarzana. Odkładania czytania wskazanych materiałów do sesji – lista lektur i skryptów rośnie z tygodnia na tydzień, a nadrobienie jej w całości w trzy tygodnie kosztuje więcej niż rozłożenie na semestr. Budowania planu dopiero wtedy, gdy zaległości są już duże – łatwiej wprowadzić system w pierwszym tygodniu niż naprawiać nim całą sytuację w połowie semestru.

Pierwsza sesja jako kalibracja, nie wyrok

Wynik pierwszej sesji warto potraktować jako informację o tym, co w dotychczasowym systemie nauki wymaga poprawki, a nie jako ostateczną ocenę tego, czy dany kierunek jest odpowiedni. Egzamin, który poszedł gorzej niż zakładano, zwykle wskazuje konkretny, poprawialny błąd – zbyt późny start, zbyt dużą wagę czytania zamiast odpytywania się, brak rozłożenia materiału w czasie – a nie brak zdolności do studiowania. Druga sesja, po wprowadzeniu poprawek, zwykle wygląda już zupełnie inaczej niż pierwsza, właśnie dlatego, że system nauki miał wtedy okazję się dotrzeć.

Pierwszy rok w Pinky

Plan zajęć wpisany raz w Pinky powtarza się co tydzień automatycznie, więc od razu widać, ile czasu zostaje na naukę własną między zajęciami. Timer pomodoro przypisany do przedmiotu zapisuje każdą sesję w historii, dzięki czemu po miesiącu widać nie samo wrażenie „coś się działo”, tylko konkretny podział czasu między przedmiotami. Cały system – plan zajęć, zadania, timer i fiszki razem – opisujemy na stronie planera nauki.