Jak przetrwać sesję – plan na egzaminy na studiach

Czym różni się sesja od nauki w ciągu semestru?

W trakcie semestru materiał pojawia się porcjami, tydzień po tygodniu, z bieżącymi kolokwiami sprawdzającymi tylko jego część. W sesji wszystko się kumuluje: kilka egzaminów, każdy z materiału całego semestru, w krótkim odstępie czasu. To zupełnie inny rodzaj presji niż pojedynczy sprawdzian w szkole – nie chodzi o jeden dział, tylko o kilkanaście tygodni materiału naraz, z kilku przedmiotów równolegle.

Druga różnica dotyczy formy zaliczenia. W liceum przeważają sprawdziany pisemne z jasno określonym zakresem. Na studiach ten sam przedmiot może kończyć się egzaminem ustnym, testem, egzaminem pisemnym opisowym albo obroną projektu – a każda z tych form wymaga innego rodzaju przygotowania, nie tylko innej ilości czasu.

Kiedy zacząć się przygotowywać?

Najlepszą odpowiedzią jest „w trakcie semestru”, poprzez bieżące powtórki zamiast odkładania wszystkiego na koniec – to jest dokładnie mechanizm opisany w artykule o powtórkach rozłożonych w czasie. Realny punkt zwrotny, jeśli tego nie zrobiono na bieżąco, to trzy, cztery tygodnie przed pierwszym egzaminem sesji. Krótszy czas zwykle zmusza do wyboru między przedmiotami zamiast rzetelnego przejścia każdego z nich.

Jeśli materiału jest naprawdę dużo, a czasu mało – bo na przykład sesja zaskoczyła, a semestr minął bez systematycznej nauki – strategię przygotowania w tydzień zamiast w miesiąc opisujemy osobno w artykule jak się nauczyć do egzaminu w tydzień.

Jak wykorzystać okienko przed sesją?

Na części uczelni przed sesją jest krótka przerwa w zajęciach, czasem nazywana okienkiem – kilka dni bez wykładów i ćwiczeń, jeszcze przed pierwszym egzaminem. To dobry moment na pierwsze pełne przejście materiału z przedmiotów o największej wadze, właśnie dlatego, że nie trzeba go dzielić z bieżącymi zajęciami. Błędem bywa traktowanie tego czasu jako dodatkowego urlopu przed „prawdziwą” nauką, która miałaby zacząć się dopiero wraz z pierwszym egzaminem – wtedy okienko znika z planu, zamiast go wydłużyć.

Jak rozłożyć naukę między kilka egzaminów naraz?

Kolejność nauki warto ustalić według dwóch rzeczy dla każdego przedmiotu: ile punktów waży egzamin w końcowej ocenie i jak dobrze materiał jest już opanowany. Egzamin o dużej wadze i słabo opanowanym materiale zasługuje na więcej tygodni niż egzamin, który wypada wcześniej w kalendarzu, ale dotyczy materiału opanowanego już w trakcie semestru.

Ten sam sposób myślenia opisujemy w kontekście pojedynczego tygodnia nauki w artykule o organizacji tygodnia – w sesji działa identycznie, tylko w skali kilku tygodni zamiast jednego. Rozłożenie konkretnych bloków nauki na konkretne dni, zamiast ogólnego „nauczyć się do egzaminu”, opisuje artykuł o time blockingu w nauce.

Co robić z dużym materiałem z całego semestru?

Duży skrypt albo kilkaset stron podręcznika nie da się przeczytać w kółko kilka razy – nie starczy na to czasu, a wielokrotne czytanie i tak słabo utrwala materiał. Skuteczniejsze jest wybranie kluczowych pojęć i zamienienie ich w pytania do samodzielnego odpytywania się, metodą opisaną w artykule o aktywnym przypominaniu, oraz w fiszki powtarzane w rosnących odstępach. Jak w ogóle podejść do czytania obszernych tekstów akademickich, tak żeby nie czytać wszystkiego z tą samą uwagą, opisujemy w artykule jak czytać skrypty i podręczniki akademickie.

Egzamin ustny, pisemny czy testowy – czy przygotowanie ma się różnić?

Forma egzaminu zmienia to, do czego warto się przyłożyć w ostatnich dniach. Egzamin ustny wymaga umiejętności mówienia o materiale na głos, nie tylko rozpoznawania go po cichu – warto więc ćwiczyć, odpowiadając na pytania na głos, samemu albo ze znajomym z tych samych zajęć, nie tylko czytając notatki w myślach. Egzamin testowy sprawdza rozpoznawanie różnic między podobnymi odpowiedziami, więc pomagają przykładowe testy z poprzednich lat, jeśli prowadzący je udostępnia. Egzamin pisemny opisowy wymaga umiejętności zbudowania odpowiedzi w logicznej kolejności pod presją czasu, więc warto choć raz przed egzaminem napisać pełną odpowiedź na przykładowe pytanie, z zegarem, zamiast tylko przygotować materiał w głowie.

Jak przetrwać sesję fizycznie i emocjonalnie?

Trzy rzeczy, o których łatwo zapomnieć pod presją terminów. Sen – to w czasie snu mózg konsoliduje to, czego nauczono się w ciągu dnia, więc noc bez snu przed egzaminem zwykle kosztuje więcej, niż daje, bo następnego dnia trudniej przypomnieć sobie nawet dobrze wcześniej opanowany materiał. Przerwy między sesjami nauki – długie, nieprzerywane godziny nad książką męczą bardziej niż kilka krótszych bloków z realnymi przerwami, podobnie jak przy technice pomodoro. Realistyczny plan na trudniejszy dzień – sesja rzadko przebiega dokładnie tak, jak założono w planie sprzed tygodni, więc margines na przedmiot, który pójdzie gorzej niż zakładano, oszczędza później najwięcej stresu.

Sesja nie jest jednym dużym sprawdzianem, tylko kilkoma egzaminami z osobnym materiałem, które akurat wypadają blisko siebie w czasie. Plan warty budowania to plan na każdy z nich osobno, z osobną oceną wagi i stanu wiedzy – nie jeden ogólny plan „nauka do sesji” bez rozbicia na konkretne przedmioty.

Przykład: cztery egzaminy w dziesięć dni

Student ma w tej sesji cztery egzaminy w ciągu dziesięciu dni: statystykę (duża waga, materiał opanowany słabo), prawo gospodarcze (średnia waga, materiał opanowany średnio), język obcy (mała waga, materiał opanowany dobrze) i seminarium (mała waga, zaliczenie na podstawie obecności i krótkiego kolokwium). Zamiast uczyć się w kolejności, w jakiej wypadają egzaminy, warto zacząć od statystyki, mimo że jej egzamin nie jest pierwszy – to ona wymaga najwięcej czasu i najsłabiej opanowanego materiału. Prawo gospodarcze dostaje środkową część dziesięciu dni. Język obcy i seminarium – po jednym, dwóch dniach lekkiego przeglądu tuż przed swoimi terminami, bez pełnego, wielodniowego bloku, bo materiał i tak jest już opanowany. Ten sam układ – najpierw to, co najcięższe i najsłabiej opanowane, niezależnie od kolejności w kalendarzu – sprawdza się niezależnie od liczby egzaminów w danej sesji.

Pierwsza sesja różni się od kolejnych

Pierwsza sesja na studiach jest trudniejsza nie dlatego, że materiał jest akurat wtedy większy, tylko dlatego, że brakuje jeszcze rozeznania, ile czasu realnie zajmuje przygotowanie do egzaminu w danej formie – ustnego, testowego czy pisemnego opisowego. Więcej o tym, jak zbudować taki system od zera na pierwszym roku, piszemy w artykule pierwszy rok studiów – jak się uczyć.

Co zrobić, gdy jeden egzamin idzie wyraźnie gorzej niż zakładano?

Zdarza się to nawet przy dobrym planie – jeden przedmiot okazuje się trudniejszy, niż wynikało z zajęć w trakcie semestru. Pierwszą reakcją nie powinno być przesunięcie na niego czasu zabranego wszystkim pozostałym egzaminom naraz, tylko sprawdzenie w regulaminie studiów własnej uczelni, jakie są zasady w takiej sytuacji – możliwość podejścia poprawkowego, zwykle we wrześniu, jest standardem na większości kierunków, choć szczegóły różnią się między uczelniami i warto je znać, zanim zacznie się panikować. Świadoma decyzja, że jeden przedmiot pójdzie do poprawki, a uwolniony czas trafi do egzaminu, który wypada za dwa dni, bywa lepszym wyborem niż próba ratowania wszystkiego naraz kosztem obu.

Sesja w Pinky

Sesja to moment, w którym najbardziej widać sens fiszek z powtórkami w rosnących odstępach – działają wtedy, gdy zaczyna się je robić w trakcie semestru, a nie w noc przed egzaminem. Historia sesji nauki, zapisywana w Pinky automatycznie z podziałem na przedmioty, pokazuje w trakcie przygotowań, ile czasu realnie poszło na każdy z egzaminów, zamiast samego wrażenia „uczyłem się dużo”. Cały system dla studentów – plan zajęć, projekty z terminami i fiszki do sesji w jednym miejscu – opisujemy na stronie aplikacji dla studentów.