Krzywa zapominania Ebbinghausa – co z niej wynika dla nauki

Krzywa zapominania to najczęściej cytowany wykres w rozmowach o nauce i jednocześnie najczęściej nadinterpretowany. Warto wiedzieć, co z niego wynika, a czego nie.

Skąd się wzięła

W 1885 roku Hermann Ebbinghaus przeprowadził serię eksperymentów na jednej osobie – na sobie. Uczył się list bezsensownych sylab, a potem sprawdzał, ile z nich pamięta po różnych odstępach czasu. Wynik naniesiony na wykres dał krzywą opadającą bardzo stromo na początku i coraz łagodniej z czasem.

Materiał był bezsensowny celowo: chodziło o zmierzenie samego zapamiętywania, bez pomocy ze strony znaczenia i skojarzeń.

Co z niej wynika, a co nie

Wynika kształt. Największa część materiału ucieka w pierwszych godzinach i w pierwszej dobie. To dlatego pierwsza powtórka ma wypaść następnego dnia, a nie po tygodniu.

Wynika też wpływ powtórek. Każda powtórka podnosi punkt startowy i spłaszcza opadanie. Po kilku powtórkach materiał utrzymuje się tygodniami zamiast dni.

Nie wynikają konkretne procenty. Zdanie „po dobie zapominasz 70 procent” krąży po internecie jako fakt uniwersalny, a dotyczyło bezsensownych sylab uczonych przez jedną osobę w XIX wieku. Materiał, który rozumiesz i który wiąże się z tym, co już umiesz, zapomina się znacznie wolniej.

Z krzywej zapominania nie należy odczytywać liczb, tylko dwie rzeczy: powtarzaj wcześnie i powtarzaj wielokrotnie w rosnących odstępach.

Jak to przełożyć na naukę

1. Pierwsza powtórka następnego dnia, a nie tuż przed sprawdzianem.
2. Rozumienie przed zapamiętywaniem. Materiał zrozumiany leży na łagodniejszej krzywej niż wykuty ciąg słów – to jedyna rzecz, która realnie zmienia jej kształt.
3. Powtórka jako odpytywanie, nie czytanie. Sam kontakt z tekstem nie odtwarza śladu pamięciowego tak skutecznie jak próba przypomnienia sobie odpowiedzi.

Pełny harmonogram powtórek opisujemy w artykule o powtórkach rozłożonych w czasie.